İnşaat Sektöründe Çelişkili Tablo: Ruhsatlar Artıyor, İskanlar Geride Kalıyor
Türkiye'nin dinamik inşaat sektörü, 2025 yılı verileriyle dikkat çekici bir tabloyu ortaya koyuyor. Belediyeler tarafından bu yıl içerisinde toplamda…
Türkiye'nin dinamik inşaat sektörü, 2025 yılı verileriyle dikkat çekici bir tabloyu ortaya koyuyor. Belediyeler tarafından bu yıl içerisinde toplamda 1.111.852 konut birimi için inşaat ruhsatı düzenlenirken, tamamlanan projeler için yapı kullanma izin belgesi (iskân) ise 673.575 konut birimi ile sınırlı kaldı. Bu durum, bir önceki yıla kıyasla yapı ruhsatı verilen daire sayısında %30,2'lik kayda değer bir artışın yaşandığını gösteriyor. Bina sayısı %14,5, toplam inşaat alanı ise %18,2'lik bir yükseliş kaydetti.
EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdür Yardımcısı Özhan Yurtseven, bu iki farklı veri setini aynı yıl içinde karşılaştırmanın yanıltıcı olabileceğine dikkat çekiyor. Yurtseven'e göre, yapı ruhsatı alındıktan sonra projenin hayata geçirilmesi için iki yıl süre bulunuyor ve bu ruhsatlar beş yıl geçerliliğini koruyor. Bir konut projesinin ruhsatının alınır alınmaz aynı yıl içinde tamamlanıp iskân belgesine kavuşması, süreçlerin uzunluğu göz önüne alındığında pek mümkün görünmüyor.
Son beş yıllık döneme (2021-2025 sonu) bakıldığında, yaklaşık 4,35 milyon daire için yapı ruhsatı verilirken, yalnızca 3,13 milyon daire için iskân belgesi alınabildiği görülüyor. Bu da, bu periyotta inşaat izni verilen konutların yaklaşık %28'inin henüz iskânını alamadığı anlamına geliyor. Daha uzun vadeli bir perspektifle son on yıla (2016-2025 sonu) bakıldığında ise durum biraz daha farklılaşıyor. Bu on yıllık sürede yaklaşık 8,36 milyon daire için ruhsat verilirken, 7,0 milyon daire iskân almış. Bu da son 10 yılda ruhsat alanların %16,3'ünün iskânı bulunmadığını ortaya koyuyor. Son on beş yıllık (2011-2025 sonu) dilimde ise 12,58 milyon daire ruhsat alırken, 10,36 milyon daire iskân belgesiyle taçlandırılmış; bu da %17,6'lık bir iskânsız oranına işaret ediyor.
Yıllar bazında incelendiğinde, ruhsat ve iskân sayıları arasındaki ilişki daha da ilginçleşiyor. 1 Ekim 2017'deki imar değişikliklerinin ardından ruhsat sayılarında rekor bir artış yaşanmış, ancak bu ivme zamanla azalarak 2024'te ruhsat ve iskân sayılarının 2013 seviyelerine gerilemesine neden olmuş. 2025'te ise ruhsat sayılarında %30'a yakın bir artışla yeni bir yükseliş trendi görülürken, iskân belgeleri önceki yıllara benzer şekilde stabil bir seyir izlemiş. Bu durum, sektörün üretim kapasitesinin daha fazlasını üretme potansiyeli taşıdığı ancak iskân süreçlerindeki yavaşlamalar nedeniyle bu potansiyelin tam olarak kullanılamadığı yönünde soruları beraberinde getiriyor. Yetkililer, bu noktada belediyelerde iskân bekleyen çok sayıda binanın olabileceğini ancak bu veriye ulaşmanın mevcut istatistik kaynakları açısından mümkün olmadığını belirtiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan 2025 yılına ait belediye yapı ruhsatı verileri, İstanbul'un bu alanda en öne çıkan il olduğunu gösteriyor. Bir önceki yıla göre yapı ruhsatı verilen bina sayısındaki %14,5'lik, daire sayısındaki %30,2'lik artış, sektördeki hareketliliğin en somut göstergelerinden.
Bu haberi nasıl buldunuz?