Kiralık Evde Mutfak Dolabının Düşmesi Durumunda Masrafı ve Zararı Kim Karşılar?

Hukuki sorumluluğun kime ait olduğunu belirleyen en temel kriter, dolabın düşmesine yol açan ana sebeptir. Türk Borçlar Kanunu'nun 301. maddesi uyarınca kiraya veren, kiralanan mülkü sözleşmede kararlaştırılan amaca uygun bir şekilde teslim etmek ve kira süresi boyunca da bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Bu kapsamda, dolabın montajındaki işçilik yetersizliği, kullanılan dübel veya vidaların ağırlığı taşıyamayacak nitelikte olması, duvar yapısından kaynaklanan zafiyetler ya da malzemenin zamanla yıpranıp çürümesi doğrudan yapısal bir ayıp sayılmaktadır. Dolayısıyla, bu gibi durumlarda ortaya çıkan dolap onarım masrafları tamamen ev sahibinin sorumluluğunda kalmaktadır.

Buna karşılık olayın kiracının kullanım kusurundan kaynaklanması halinde hukuki tablo değişmektedir. Dolaba belirlenen taşıma kapasitesinin çok üzerinde ağırlık yüklenmesi, dolap üzerinde yetkisiz ve hatalı tadilatlar yapılması veya aşırı fiziksel güç uygulanması gibi durumların tespit edilmesi durumunda sorumluluk kiracıya geçmektedir. TBK'nın 316. maddesi uyarınca kiracı, kiralananı özenle kullanmakla mükellef olduğu için kendi kusurundan doğan zararları bizzat gidermekle yükümlüdür.

Dolabın düşmesiyle birlikte içerisindeki tabak, porselen takımları ve elektronik mutfak aletlerinin kırılması sonucu oluşan ikincil zararlar da taraflar arasında anlaşmazlık konusu olmaktadır. Hukukçuların aktardığına göre, eğer dolap montaj hatası veya malzeme eskimesi nedeniyle düşmüşse, kiracı uğradığı maddi eşya kaybını TBK'nın 308. maddesi kapsamında ev sahibinden talep edebilmektedir. Kiraya veren, söz konusu zararın oluşmasında kusuru bulunmadığını ispatlamadıkça kiracının zayi olan eşyalarının bedelini ödemek durumundadır.

Uygulamada ev sahipleri tarafından sıklıkla dile getirilen "Masrafı yarı yarıya paylaşalım" önerisinin ise mevzuatta doğrudan bir karşılığı bulunmamaktadır. Türk Borçlar Kanunu sistemi kusur ve ayıp esasına dayanmaktadır. Taraflar karşılıklı uzlaşma yoluyla ortak bir paylaşıma gidebilse de, uzlaşmazlık durumunda yargı organları bilirkişi raporu doğrultusunda sorumluluğu tek bir tarafa yüklemektedir.

Uzmanlar, bu tür kazalarla karşılaşan kiracıların vakit kaybetmeden hasarın ve kırılan eşyaların fotoğraflarını çekerek delil oluşturması ve durumu ev sahibine yazılı olarak bildirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Çözüm üretilmediği takdirde Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığıyla yapılacak delil tespiti, olası dava süreçlerinde hak kaybının önüne geçmektedir.