Komşu Parselleri Ayıran Sınır Duvarları: Kime Ait, Gideri Kim Karşılar?

Gayrimenkul hukuku alanında sıkça karşılaşılan ve merak edilen konulardan biri, iki komşu parseli birbirinden ayıran sınır duvarlarının mülkiyeti ve bu yapıların maliyetinin paylaşımıdır. Avukat Nezih Sütçü'nün bu konuya ilişkin görüşleri, doktrin ve yargı içtihatları ışığında önemli aydınlatmalar sunmaktadır.

Bir yapının, iki farklı taşınmazı birbirinden ayıran sınır üzerinde yer alması durumunda, genellikle "müşterek mülkiyet" hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmektedir. Bu doktrin görüşüne göre, söz konusu sınır yapısının her iki parsel üzerinde de eşit ölçüde yer alması şart değildir. Örneğin, sınır çizgisi üzerine inşa edilen 30 cm genişliğindeki bir duvarın 20 cm'lik kısmı (A) parseline, kalan 10 cm'lik kısmı ise (B) parseline denk gelse dahi, bu duvar müşterek mülkiyet kapsamında değerlendirilecektir.

Ancak, eğer sınırlık işlevi gören yapı, sınır çizgisine tam olarak bitişik ve sadece bir parselin arazisi içinde yer alıyorsa, durum farklılaşır. Bu tür durumlarda, sınır yapısının bütünleyici parça niteliği taşıdığı ve dolayısıyla üzerinde bulunduğu taşınmaz malikine ait olacağı kabul edilir. Buna karşılık, bir diğer görüşe göre, sınırlık fonksiyonunu yerine getirme amacıyla yapılan yapının, sınır çizgisine bitişik olup olmadığına veya sınırın üzerine denk gelip gelmediğine bakılmaksızın, üzerinde paylı mülkiyet hükümlerinin uygulanması gerektiği savunulmaktadır. Bu yaklaşım, özellikle ölçüm veya inşaat sırasındaki olası hatalar nedeniyle mülkiyetin haksız yere değişmesine yol açabilecek yorumlardan kaçınmayı amaçlar.

Sınırlıklar üzerindeki paylı mülkiyet hükümlerinin saklı kalmak kaydıyla, her arazi maliki, kendi taşınmazının etrafının çit veya duvar gibi sınırlıklarla çevrilmesi için gereken giderlere kendi payı oranında katkıda bulunmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük ve çevirme biçimine ilişkin özel düzenlemeler için İmar Kanunu hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 749. maddesi uyarınca, sınırdaki duvarı kim inşa ederse etsin veya maliyetini kim karşılarsa karşılasın, aksi belirtilmedikçe, bu duvar paylı mülkiyet esasına tabidir ve paylar eşit kabul edilir. Her malik, komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılmasını gerektiren işlere ve bunların masraflarına, kendi yararlanma oranında katılmak zorundadır. Paylı mülkiyetten kaynaklanan yönetim giderleri, vergiler ve diğer yükümlülükler de, aksine bir sözleşme bulunmadıkça, paydaşlar tarafından payları oranında karşılanır. Kendi payına düşenden fazlasını ödeyen malik, diğerlerine karşı rücu hakkına sahip olacaktır. Doktrin ve Yargıtay'ın yerleşik görüşlerine göre, bu ortak kullanım yetkisi yalnızca sınır yapısını kapsamakta olup, sınır yapısının altında kalan toprak parçasını içermemektedir.